16:58 ICT Chủ nhật, 18/08/2019

Bài hát quê hương

Đăng nhập

Viết về quên hương»Cảm xúc Quê Hương

Dành một chút nhìn lại để tự hào về quê hương…

Thứ hai - 18/04/2011 11:56
Đôi dòng tâm sự về quê hương của Tạ Trung Nghĩa, Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Bình

 

Từ cầu Gianh nhìn lên phía Tây khoảng 3km, mọi người có thể nhìn thấy thấp thoáng những chiếc đò, những rặng tre bên bờ sông …. Đó là làng đảo La Hà quê hương của tôi.

Sông Gianh chia làm hai ngả nhánh ngược lên thượng nguồn Bố Trạch gọi là nguồn Son, nhánh ngược lên Tuyến Hóa gọi là nguồn Nậy. Doi đất nổi lên làm giao giám cho hai nguồn sồng ấy là làng La Hà (nay là xã Quảng Văn).

La Hà - hòn đảo nằm giữa sông Gianh, là một trong bốn làng nổi tiếng về truyền thống khoa cử, có nhiều người đỗ đạt làm quan to trong các triệu đại phong kiến. Câu ca “Sơn-Hà-Cảnh-Thố” (Lệ Sơn - La Hà - Cảnh Dương - Thổ Ngọc) đã trở thành niềm tự hào ăn sâu bao đời trong tâm khảm của mỗi người dân Quảng Bình. Địa danh La Hà một thời đã đi vào văn chương, vào những vế đổi nổt tiếng lưu truyền trong dân gian. Nhân dân La Hà kể lại rằng: Trong một cuộc thi đình, nhà vua có một vế đối : “Bò đi đá nhảy (nghĩa là con bò đi qua khu Đá Nhảy – Lý Hòa) để thử sức các tân tiến sĩ. Câu đối được ghép từ bốn động từ, diễn tả các trạng huống hành động: vừa bò, vừa đi vừa đá, vừa nhảy. Các tân tiến sĩ hôm ấy đều bó tay, duy chỉ có một vị tiến sĩ quê ở La Hà đã dùng địa danh của làng mình để đối lại :“Hùm hét La Hà”. Vế đối cũng dùng bốn động từ ghép lại (vừa hùm vừa hét vừa la, vừa hà hơi ra, nhưng lại sử dụng toàn từ tượng thanh, nên có cái thế oai phong, dũng mãnh của vị chúa tể đang trấn an thiên hạ.)

Nhân dân còn kể lại rằng: Vào thời Minh Mạng, có thầy địa lý người Tàu qua đây, ông đứng xem thế đất rồi thốt lên : “Tam bút nghiên châu”. Thì ra, phía tây La Hà có ba cồn đất nối giữa sông là : Côn Bông, Côn Nổi và Cồn Giáp Tam. Ba cồn đất giống như ba cây bút đang chụm vào nghiên thực” La Hà. Lời nhận xét của ông thầy địa lý đã trùng hợp ngẫu nhiên với truyền thống khoa cử của làng. "Nghiên mực" La Hà không bao giờ cạn trong tâm trí những bậc nho sĩ tài hoa.

 

Trong cuốn “Hương triều đăng khoa lục” đã ghi danh hàng trăm người đậu cử nhân, có người đỗ giải Nguyên như: Tạ Kim Khuê, Trần Văn Chuẩn... Đặc biệt, trong cuốn "Quốc triều đăng khoa lục" đã ghi danh nhiều người con của La Hà đỗ đại khoa, trong đó có những hiện tượng độc đáo như thầy và trò cùng đỗ một khoá. Đó là khoa Tân Hợi (Tự Đức thứ 4-1851), thầy là Phạm Nhật Tân và trò là Trần Văn Hệ, hai thầy trò cùng đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân. Hoặc trong một gia đình bác cháu đều đỗ đại khoa. Đó là bác Tạ Kim Vực, đỗ phó bảng khoa Mậu Tuất (Minh Mệnh thứ 19-l838) và cháu là Tạ Hàm, đỗ tiến sĩ khoa Nhâm Thìn (Thành Thái thứ 4-1892).

 

Chỉ tính trong triều Nguyễn, làng La Hà đã có 7 người đậu đại khoa (trong đó có 6 tiến sĩ, 1 phó bảng), có người làm quan đến thượng thư như : Trần Văn Chuẩn (đỗ tiến sĩ khoa Nhâm Tuất - Tự Đức thứ 5-1861) làm thượng thư bộ công kiêm phó khâm sai đại thần. Trần Văn Thống (tức Dinh) cũng làm thượng thư bộ trong (đỗ tiến sĩ khoa Tân Sửu - Thành Thái 13-1901).

Đặc biệt, ông tiến sĩ tham biện nội các Tạ Hàm từng làm thái sư dạy Vua Duy Tân.

La Hà không những chỉ sản sính những bậc nho sĩ tài hoa mà còn sản sinh bao người con anh hùng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước.

Thời chống Pháp, La Hà là một trong ba làng nổi tiếng về tinh thần ngoan cường chiến đấu, được Quốc hội và Chính phủ tặng Huân chương quân công. Câu ca “Cự Nấm anh hùng, Cảnh Dương anh dũng, La Hà chiến thắng” đã từng là nguồn cổ vũ tinh thần anh dũng của nhân dân Quảng Bình trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại. La Hà đã rào làng chiến đấu, nhiều lần bắn cháy ca-nô, tiêu diệt nhiều toán giặc đến càn quét xóm làng…Nhiều người con La Hà đã hy sinh một cánh anh dũng như liệt sĩ Trần Quỳnh (tỉnh ủy viên), Phạm Giang Hồ (trưởng ty công an), Trần Cưởi (đại đội trưởng dân quân)… Thời chống Mỹ, La Hà là nơi trú ẩn của những tàu thuyền quân sự, nơi cất giấu hàng hóa Nhà nước. Tuy xóm làng nhiều lần bi bom đạn Mỹ thiêu hủy, nhưng nhân dân vẫn nhường cơm, sẻ áo, nhường hầm cho thương binh. Nhiều người con La Hà đã anh dũng băng qua bom đạn giặc để cứu thương binh, cứu hàng hóa Nhà nước. Nổi bật nhất là đồng chí Võ Văn Khuể (được tuyên dương anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân) đã liên tục lái ca-nô anh dũng băng qua bãi thủy lôi đưa hàng hóa tới nơi an toàn .

Ngày nay, La Hà là quê hương của nón lá và mặt mây xuất khẩu. Hàng trăm người thợ lành nghề của La Hà đã trở thành những người thầy đi khắp mọi vùng để truyền nghề mây cho con em các địa phương trong tỉnh. Mỗi năm La Hà cung cấp cho nhà nước hàng vạn mét mặt mây xuất khẩu, góp phần đem tiền của về xây dựng tỉnh nhà giàu mạnh. Lịch sử đã trải qua bao biến đổi thăng trầm, nhưng hòn đảo La Hà vẫn là chiếc nôi chao đưa từng tiếng ru ngọt ngào, huyền thoại :

Bao giờ hết cát Mỹ Hòa

Sông Gianh hết nước, La Hà hết quan

Lời ru ấy tuy hiện thời không phù hợp nữa, nhưng niềm tự hào về tổ tiên sẽ là điểm tựa những người con của làng đảo La Hà nhân lên những truyền thống mới.

 Tạ Trung Nghĩa

Tác giả bài viết: Tạ Trung Nghĩa - Đồng Hới, Quảng Bình

Nguồn tin: Tạ Trung Nghĩa - Đồng Hới, Quảng Bình

Từ khóa: quê hương
Làng bạn- - 26/04/2011 08:52
Bác Admin ơi, sao dạo này ít bài vở thế. Cố gắng đưa lên cho bà con xem với chứ. Trân trọng những đóng góp và tình cảm mà BBT đã dành cho quê hương
admin- - 26/04/2011 11:34
Admin đang VẬT LỘN" với cuộc mưu sinh :--)mặc dù ngày nào cũng online đấy chứ. Hơn nữa, cũng đang vật lôn với các nguồn tin. Chưa thiết lập được hệ thống ngồn tin nên tư liệu cũng đang thiếu.
mai thuy(bep)- - 26/04/2011 18:49
nh oj anh con aj day.anh o lang mjnh k? anh nho post nhju anh vao cho ba con xem chu
Làng bạn- - 21/05/2011 12:11
La Hà là làng nhiều truyền thống đó, kết nối đê. chuc mừng kênh thông tin kết làng quê của các bạn. Các bạn chắc còn trẻ mà làm nhiều việc tốt, lịch sử sẽ ghi nhận các bạn
vantaitrancoi- - 21/01/2013 15:53
Bài viết sâu sắc ,thật ấn tượng về một thời hào hùng của ông cha chúng ta.Tuy nhiên theo tôi đoạn đầu nên viết: ...là một trong tám LÀNG nổi tiếng ...của Quảng bình ? xin trân trọng cảm ơn
1, 2  Trang sau
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn